Wanneer penetratie moeilijk of onmogelijk aanvoelt

Voor sommige vrouwen is het inbrengen van een tampon, een vaginaal onderzoek of vrijen met penetratie erg pijnlijk of zelfs onmogelijk. Vaak voelt het alsof het lichaam zich onbewust afsluit of opspant, ook wanneer er een duidelijke wens is om penetratie toe te laten.

Deze klachten kunnen een grote impact hebben op het dagelijks leven, relaties, een kinderwens en het zelfvertrouwen. Toch blijven veel vrouwen er lang alleen mee rondlopen uit schaamte of omdat ze denken dat ze “zich gewoon moeten ontspannen”.

Bij Praktijk aan de Dijle nemen we deze klachten ernstig. We luisteren zonder oordeel naar jouw verhaal en bekijken samen welke factoren een rol spelen.

Onze visie

De term vaginisme wordt nog steeds veel gebruikt en is voor veel vrouwen herkenbaar. In de recente wetenschappelijke literatuur wordt echter steeds vaker gesproken over Genito-Pelvic Pain/Penetration Disorder (GPPPD). Deze benadering benadrukt dat pijn en problemen bij penetratie meestal niet door één enkele oorzaak worden verklaard, maar het resultaat zijn van een samenspel van lichamelijke, neurologische, hormonale en psychosociale factoren.

Met andere woorden: vaginisme is veel meer dan een “te gespannen bekkenbodem”.

Een verhoogde spanning van de bekkenbodem kan zeker een rol spelen, maar ook eerdere pijnervaringen, chronische bekkenpijn, hormonale veranderingen, littekens, het zenuwstelsel, angst voor pijn en beschermingsreacties van het lichaam kunnen bijdragen aan de klachten.

Daarom kiezen wij voor een brede, evidence-informed aanpak waarbij we niet alleen naar de bekkenbodem kijken, maar naar jouw lichaam en jouw verhaal als geheel.

Wat is vaginisme?

Vaginisme wordt gekenmerkt door een onvrijwillige beschermingsreactie van de bekkenbodemspieren, waardoor penetratie moeilijk, pijnlijk of onmogelijk kan worden.

Dit kan zich uiten bij:

  • vrijen met penetratie;
  • het gebruik van een tampon of menstruatiecup;
  • een gynaecologisch onderzoek;
  • het inbrengen van vaginale medicatie.

Niet iedere vrouw ervaart dezelfde klachten. Sommigen voelen vooral pijn, anderen merken dat penetratie onmogelijk lijkt of ervaren een combinatie van beide.

Primair en secundair vaginisme

We onderscheiden twee vormen van vaginisme.

Primair vaginisme

Bij primair vaginisme zijn de klachten aanwezig vanaf de eerste poging tot penetratie. Penetratie is nooit comfortabel of mogelijk geweest.

Sommige vrouwen merken dit al wanneer ze voor het eerst een tampon proberen te gebruiken of tijdens hun eerste seksuele ervaringen.

Vaak spelen meerdere factoren een rol, waaronder een verhoogde bekkenbodemspanning, een gevoeliger zenuwstelsel of angst voor pijn.

Secundair vaginisme

Bij secundair vaginisme ontstaan de klachten nadat penetratie vroeger wel mogelijk was.

Dit kan bijvoorbeeld voorkomen na:

  • een bevalling;
  • een operatie;
  • een pijnlijke seksuele ervaring;
  • een infectie;
  • endometriose;
  • chronische bekkenpijn;
  • hormonale veranderingen, zoals tijdens de menopauze.

Ook hier gaat het meestal om een combinatie van verschillende factoren die elkaar kunnen versterken.

Mogelijke factoren die bijdragen aan vaginisme

Iedere vrouw is anders. Daarom bekijken we steeds welke factoren in jouw situatie een rol spelen.

Dat kunnen onder andere zijn:

  • verhoogde spanning van de bekkenbodem;
  • pijn bij het vrijen;
  • vulvodynie of vestibulodynie;
  • chronische bekkenpijn;
  • endometriose;
  • littekens na een bevalling of operatie;
  • hormonale veranderingen;
  • angst voor pijn of eerdere negatieve ervaringen;
  • een verhoogde gevoeligheid van het zenuwstelsel.

Hoe verloopt een eerste consult?

Een eerste afspraak start altijd met een uitgebreid gesprek.

We nemen de tijd om jouw verhaal te leren kennen en bespreken onder andere:

  • wanneer de klachten zijn ontstaan;
  • hoe de klachten zich uiten;
  • eventuele pijn;
  • menstruatiecyclus;
  • zwangerschap of bevallingen;
  • operaties;
  • eerdere onderzoeken of behandelingen;
  • jouw verwachtingen en doelen.

Daarna volgt een uitwendig klinisch onderzoek.

Indien aangewezen en uitsluitend wanneer jij je daar comfortabel bij voelt, kan een inwendig bekkenbodemonderzoek deel uitmaken van de evaluatie.

Een inwendig onderzoek is nooit verplicht en gebeurt steeds na duidelijke uitleg en met jouw toestemming. Het onderzoek wordt aangepast aan jouw tempo en jouw grenzen.

Hoe kunnen kinesitherapie en osteopathie ondersteunen?

De behandeling wordt volledig afgestemd op jouw situatie.

Afhankelijk van jouw klachten kan de begeleiding bestaan uit:

  • educatie over pijn en beschermingsreacties van het lichaam;
  • ontspanning en coördinatie van de bekkenbodem;
  • ademhaling en drukregulatie;
  • verbeteren van lichaamsbewustzijn;
  • graduele opbouw van vertrouwen in penetratie wanneer jij daar klaar voor bent;
  • begeleiding bij chronische pijn;
  • littekenbehandeling indien relevant;
  • begeleiding bij het hervatten van seksuele activiteiten.

Binnen de osteopathie onderzoeken we daarnaast de beweeglijkheid van het bekken, de lage rug, de buikorganen en het bindweefsel. Indien aangewezen kunnen ook interne osteopathische technieken worden toegepast, steeds na duidelijke uitleg en uitsluitend met jouw toestemming.

Het doel van de behandeling is niet om “door de pijn heen te werken”, maar om het lichaam opnieuw veiligheid, vertrouwen en bewegingsvrijheid te laten ervaren.

Pijn bij het vrijen

Veel vrouwen met vulvodynie ervaren ook pijn tijdens het vrijen.

Die pijn kan niet alleen lichamelijke gevolgen hebben, maar ook een invloed hebben op relaties, intimiteit en zelfvertrouwen.

Daarom besteden we aandacht aan het volledige plaatje. Het doel is niet alleen pijnvermindering, maar ook opnieuw comfort, vertrouwen en kwaliteit van leven.

Multidisciplinaire samenwerking

Vaginisme vraagt vaak een multidisciplinaire aanpak.

Wanneer nodig werken we samen met:

  • huisartsen;
  • gynaecologen;
  • seksuologen;
  • psychologen;
  • pijnspecialisten;
  • andere zorgverleners.

Samen bekijken we welke begeleiding het beste aansluit bij jouw situatie.

Waarom kiezen voor Praktijk aan de Dijle?

Binnen Praktijk aan de Dijle hebben onze kinesitherapeuten en osteopaten een bijzondere interesse en bijkomende opleiding gevolgd binnen Women’s Health.

We begeleiden vrouwen met vaginisme, pijn bij het vrijen, vulvodynie, chronische bekkenpijn, bekkenbodemproblemen, fertiliteitsvragen en andere gynaecologische klachten.

Onze aanpak is evidence-informed, multidisciplinair en persoonlijk. We nemen de tijd om jouw verhaal te begrijpen en werken samen aan een traject dat aansluit bij jouw lichaam, jouw doelen en jouw tempo.

Tarieven

Een behandeling kinesitherapie duurt 20 tot 30 minuten.

  • Courante kinesitherapie: 39 euro
  • Perinatale kinesitherapie: 39 euro
  • Lymfedrainage: 39 euro
  • Bekkenbodemreëducatie: 45 euro
  • Eerste behandeling: extra dossierkost van 7 euro

Veelgestelde vragen

Nee. Pijn bij het vrijen (dyspareunie) kan verschillende oorzaken hebben. Bij vaginisme speelt een onvrijwillige beschermingsreactie van de bekkenbodem een belangrijke rol. Beide aandoeningen kunnen wel samen voorkomen.

Nee. Dat is nooit verplicht. Een inwendig onderzoek wordt alleen uitgevoerd wanneer dit een meerwaarde biedt voor de evaluatie én wanneer jij daarvoor toestemming geeft.

Ja. Sommige vrouwen ontwikkelen secundair vaginisme na een bevalling, operatie of andere pijnlijke ervaring. Een grondige evaluatie helpt om de factoren die bijdragen aan de klachten in kaart te brengen.

Veel vrouwen ervaren verbetering dankzij een begeleiding die afgestemd is op hun persoonlijke situatie. De duur van het traject verschilt van persoon tot persoon en hangt af van de factoren die bijdragen aan de klachten.

Wist je dat?

De internationale wetenschappelijke literatuur beschouwt pijn en problemen bij penetratie steeds minder als twee afzonderlijke aandoeningen. Daarom wordt de term Genito-Pelvic Pain/Penetration Disorder (GPPPD) steeds vaker gebruikt. Deze benadering sluit beter aan bij wat we in de praktijk zien: klachten ontstaan meestal door een combinatie van lichamelijke, neurologische en psychosociale factoren, waardoor een individuele en multidisciplinaire aanpak belangrijk is.

Je hoeft dit niet alleen te dragen

Vaginisme kan een grote invloed hebben op je dagelijks leven, je relaties en je zelfvertrouwen. Bij Praktijk aan de Dijle nemen we de tijd om jouw verhaal te begrijpen en zoeken we samen naar een aanpak die past bij jouw lichaam, jouw tempo en jouw doelen.